Nhiễm trùng hậu sản

giờ vấn đề nhiễm trùng bệnh viện đang được các cơ sở y tế chú ý ngăn ngừa bằng nhiều biện pháp để hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng mắc phải, trong đó có nhiễm trùng hậu sản.

Nhiễm trùng sản hậu là tình trạng nhiễm trùng xảy ra ở sản phụ sau khi sinh xuất phát từ đường sinh dục như âm đạo, cổ tử cung, tử cung trong 6 tuần đầu sau đẻ. Một số vi khuẩn gây nhiễm trùng trên thực tế thường gặp là tụ cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, E. coli, các vi khuẩn kỵ khí như Clostridium, Bacteroides... Đường truyền để gây nhiễm khuẩn có thể từ âm đạo qua cổ tử cung, qua vòi tử cung vào phúc mạc; song song vi khuẩn cũng có thể xâm nhập qua chỗ nhau bám vào máu gây nhiễm trùng máu. Yếu tố thuận lợi để gây nên tình trạng nhiễm trùng sản hậu do sản phụ có điều kiện dinh dưỡng kém, bị thiếu máu, nhiễm độc thai nghén, ối vỡ non, ối vỡ sớm, chuyển dạ kéo dài, bế sản dịch; do thực hiện các thủ thuật sản khoa như bóc nhau, kiểm soát tử cung...

Các hình thái nhiễm trùng sản hậu thường gặp là nhiễm khuẩn tầng sinh môn, cửa mình, âm đạo; viêm niêm mạc tử cung, viêm tử cung và viêm quanh tử cung, viêm phúc mạc tiểu khung, viêm phúc mạc quơ, nhiễm trùng huyết, viêm tắc tĩnh mạch.

Nhiễm khuẩn tầng sinh môn, âm hộ, âm đạo

Tầng sinh môn, cửa mình, âm đạo bị nhiễm khuẩn thường do vết khâu tầng sinh môn không đảm bảo khử trùng, việc khâu hồi phục tầng sinh môn không đúng kỹ thuật hoặc bỏ sót không khâu, sót gạc trong âm đạo. Sản phụ có triệu chứng sốt không cao; tại chỗ vết thường có diễn tả sưng, đỏ, đau và nung mủ; sản dịch không có mùi hôi. Biện pháp xử trí điều trị cốt là trông nom tại chỗ bằng cách rửa sạch vết thương với thuốc sát khuẩn, cắt bỏ chỉ khâu tầng sinh môn khi có nung mủ, đóng băng vệ sinh, dùng gạc vô khuẩn để băng vết thương; có thể dùng kháng sinh nếu cần.

Viêm niêm mạc tử cung

Niêm mạc tử cung bị viêm do các duyên cớ như sót nhau, sót màng nhau, nhiễm khuẩn ối, thực hiện thủ thuật kiểm soát tử cung, bóc nhau bằng tay không bảo đảm vô khuẩn. Sản phụ bị viêm niêm mạc tử cung có bộc lộ triệu chứng sốt 38 - 38,5 ⁰ C sau khi sinh vài ngày, mỏi mệt, khó chịu; sản dịch ra nhiều, có mùi hôi, có thể lẫn cả máu và mủ...; khám thấy cổ tử cung hé mở, tử cung co lại chậm, ấn tử cung gây đau; cần xét nghiệm lấy sản dịch cấy tìm vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ. Một hình thái nặng hơn của viêm niêm mạc tử cung là viêm tử cung tất, quá trình viêm nhiễm có thể lan tới lớp cơ tử cung với những ổ áp xe nhỏ; các triệu chứng lâm sàng có dấu hiệu nặng hơn viêm niêm mạc tử cung và dễ gây nên viêm phúc mạc hoặc nhiễm trùng máu. Biện pháp xử trí điều trị là dùng loại kháng sinh toàn thân như: ampicillin, gentamycin; thuốc làm tăng co bóp tử cung như: oxytocin, ergometrine; nếu căn nguyên do sót nhau thì phải đợi đến khi nhiệt độ thân thể giảm hoặc hết sốt mới được nong nạo buồng tử cung, nếu duyên do gây viêm tử cung tất phải cắt bỏ tử cung toàn phần và xét nghiệm cấy máu để phát hiện sớm tình trạng nhiễm trùng huyết.

Viêm tử cung và viêm quanh tử cung

Bệnh lý viêm tử cung và viêm quanh tử cung làm cho sản phụ bị sốt sau khi sinh khoảng 8 - 10 ngày; lúc khám sờ nắn tiểu khung thấy một khối mềm, đau, bờ không rõ, hiện tượng di động hạn chế; sản dịch ra nhiều, có mùi hôi, cổ tử cung chậm đóng lại, tử cung co lại chậm. Tiến triển bệnh lý tùy theo từng trường hợp, bệnh có thể khỏi nếu được điều trị tích cực có đáp ứng hoặc trở thành viêm phúc mạc tiểu khung. Biện pháp xử trí điều trị là cho sản phụ nằm nghỉ ngơi, chườm đá lạnh và dùng loại kháng sinh hợp; trường hợp viêm nhiễm đã tạo thành túi mủ thì phải chọc túi mủ và dẫn lưu qua túi cùng âm đạo, nếu không đáp ứng phải cắt bỏ tử cung và sử dụng kháng sinh thích hợp với liều cao truyền bằng đường tĩnh mạch.

Viêm phúc mạc tiểu khung

Quá trình viêm phúc mạc tiểu khung không khu trú ở niêm mạc tử cung mà chúng phát triển vào tiểu khung để hình thành những giả mạc ở các tạng trong tiểu khung và gây dính với nhau. Phản ứng của phúc mạc sẽ sinh ra các túi dịch lẫn máu và mủ. Triệu chứng bệnh lý xảy ra nhàng nhàng khoảng từ 7 - 15 ngày sau khi sinh và có diễn đạt rần rộ hơn viêm niêm mạc tử cung; nhiệt độ thân thể tăng dần 38 - 40 ⁰ C, rét run, mỏi mệt, lưỡi bẩn; khám thấy có phản ứng thành bụng ở tiểu khung, bụng chướng nhẹ, ở phần trên của tiểu khung bụng mềm; khám âm đạo thấy cổ tử cung bé, tử cung to, di động và đau; các túi cùng âm đạo phù nề và đau; nếu khám âm đạo kết hợp với sờ nắn bụng thấy vùng tiểu khung có khối rắn, không di động, đau; xét nghiệm máu ghi nhận bạch huyết cầu tăng, cần cấy sản dịch để tìm vi khuẩn gây bệnh và làm kháng sinh đồ. Khi điều trị tích cực và đáp ứng, bệnh tiến triển tốt và có thể khỏi những cũng có trường hợp phát triển thành viêm múc mạc tuốt luốt. Biện pháp xử trí điều trị bằng cách cho sản phụ nghỉ ngơi, chườm đá lạnh, dùng kháng sinh ăn nhập với liều cao; nếu có ápxe ở túi cùng Douglas phải chọc dò và dẫn lưu qua túi cùng âm đạo; trường hợp điều trị không đáp ứng phải cắt bỏ tử cung và sử dụng kháng sinh hợp với liều cao truyền qua đường tĩnh mạch.

Viêm phúc mạc thảy

Viêm phúc mạc tuốt xảy ra thường do căn do sau mổ lấy thai không vô khuẩn, sau viêm niêm mạc tử cung và viêm tử cung hết thảy không được điều trị tốt, sau khi thực hành các thủ tục sản khoa bóc nhau và kiểm soát tử cung; đồng thời cũng có thể do vi khuẩn lan tràn từ bệnh lý ứ mủ ở vòi trứng gây viêm phúc mạc. Triệu chứng viêm phúc mạc tuốt tả sau khi sản phụ sinh khoảng từ 7 - 10 ngày hoặc sau khi mổ đẻ khoảng 3 - 4 ngày với dấu hiệu môi khô, lưỡi bẩn, mắt trũng; có hội chứng nhiễm độc, nhiễm trùng; đại tiện có khi phân lỏng và mùi rất hôi, có phản ứng thành bụng hoặc cảm ứng phúc mạc nhưng nhiều khi không rõ; chụp phim X-quang bụng không chuẩn bị thấy bụng có quai ruột giãn, có mức nước và mức hơi; xét nghiệm điện giải đồ ghi nhận các thành phần Ca ⁺⁺ . Cl ^- giảm. Lưu ý cần chẩn đoán phân biệt với bệnh lý viêm phúc mạc tiểu khung, liệt ruột cơ năng. Xử trí điều trị bằng cách dùng kháng sinh toàn thân hợp, bồi phụ nước và các chất điện giải, thực hành phẫu thuật cắt bỏ tử cung bán phần, tiến hành rửa và dẫn lưu ổ bụng.

Nhiễm trùng huyết

Nhiễm trùng huyết là hình thái bệnh lý nặng nhất trong nhiễm trùng hậu sản. Sản phụ sau khi sinh bị sốt cao liên tục, nhiệt độ ngả nghiêng, kèm theo triệu chứng sốt cao là rét run, toàn thân mỏi mệt; có dấu hiệu nhiễm trùng, nhiễm độc như: môi khô, lưỡi bẩn, khó thở, da vàng, nước giải sẫm màu; nghe phổi có tiếng ran; có thể thấy các biểu đạt của các ổ nhiễm khuẩn thứ phát như ápxe cơ, ápxe gan, ápxe não; khám sản khoa thấy cổ tử cung hé mở, tử cung to và co hồi lại chậm, ấn tử cung đau, sản dịch có mùi hôi và bẩn lẫn máu mủ; cấy máu và cấy sản dịch nếu có kết quả dương tính là xác định chẩn đoán chắc chắn nhiễm trùng huyết, nếu kết quả âm tính cũng chẳng thể loại trừ và đẵn vẫn căn cứ vào triệu chứng lâm sàng; thực hành các xét nghiệm khác thấy hồng huyết cầu giảm, bạch cầu tăng đốn là tăng bạch huyết cầu đa nhân trung tính, hematocrit giảm. Nhiễm trùng huyết có thể gây nên các biến chứng như suy thận cơ năng, viêm thận kẽ, ápxe phổi, viêm nội tâm mạc, ápxe não, viêm màng não... tiên đoán bệnh tùy thuộc vào ổ nhiễm khuẩn thứ phát, việc điều trị có đáp ứng hiệu quả và kịp thời hay không. Điều trị nhiễm trùng huyết bằng cách sử dụng kháng sinh theo kết quả của kháng sinh đồ, khi chưa có kháng sinh đồ nên dùng loại kháng sinh có phổ kháng khuẩn rộng như nhóm cephalosporin, metronidazol, quinolon... phối hợp với biện pháp truyền máu, dùng thuốc trợ tim...; khi nhiệt độ cơ thể trở lại thường ngày hoặc giảm xuống phải thực hiện phẫu thuật cắt bỏ tử cung bán phần để loại trừ ổ nhiễm khuẩn tiên phát.

Viêm tắc tĩnh mạch

nguyên do gây viêm tắc tình mạch thường hay gặp ở những sản phụ mang thai con rạ có chuyển dạ kéo dài, lưu thông huyết quản ở hệ tĩnh mạch bị ngăn trở, có hiện tượng tăng sinh sợi huyết. Triệu chứng xuất hiện muộn khoảng 12 - 15 ngày sau khi sinh với biểu hiện sốt nhẹ, rét run, mạch nhanh; nếu viêm tắc tĩnh mạch chi dưới thì chân phù, màu trắng, ấn đau, gót chân không nhấc được khỏi giường. Nếu điều trị không kịp thời và đáp ứng có thể gây viêm tắc động mạch phổi, thận với nguy cơ dẫn đến tử vong. Trong quá trình điều trị, cần làm xét nghiệm thời gian máu chảy, máu đông; tiểu cầu, thời gian Quick và tỉ lệ prothrombin để theo dõi tiến triển của bệnh và sự đáp ứng điều trị; nên bất động chi bị viêm tắc tĩnh mạch ít nhất 3 tuần sau khi sản phụ hết sốt; dùng kháng sinh toàn thân phối hợp với corticoides sau vài ngày dùng kháng sinh; điều trị thuốc chống đông máu như heparin 25.000UI/kg cân nặng trong 24 giờ bằng đường tiêm tĩnh mạch hay nhỏ giọt tĩnh mạch hoặc dicoumarol 2 - 10 mg trong 24 giờ để kháng vitamin K có tác dụng chậm; theo dõi kết quả điều trị bằng xét nghiệm thời gian Howell, Quick.

Lời khuyên của bác sĩ



Để ngừa các bệnh lý nhiễm trùng sản hậu đối với sản phụ sau khi sinh đã được nêu ở trên, cần điều trị tích cực những ổ viêm nhiễm trong khi có thai như: viêm đường tiết niệu, viêm đường sinh dục...; lưu ý đề phòng nhiễm khuẩn ối và chuyển dạ kéo dài; trong khi sinh không để sót nhau, tuân thủ đúng các chỉ định kiểm soát tử cung, chế độ vô khuẩn và vệ sinh; sau khi sinh phải tránh tình trạng bế sản dịch, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, chăm nom tầng sinh môn đúng quy định.

BS. NGUYỄN TRÂM ANH

Giải mã chuyện bị đánh dã man vẫn trở về bên kẻ bạo hành: Có thật phụ nữ "thích bị đánh" hay còn nguyên nhân sâu xa đằng sau?

Một bó hoa hồng, baby, cát tường đẹp ranh được gói cẩn thận trong ba lớp giấy sang, thơm phức, nhìn là biết đắt tiền được một anh chồng bảnh bao, thuộc thành phần tri thức đem đến tặng vợ. Lần nào cũng vậy, cứ gặp nhau là anh mang hoa, mua quà có giá trị đi cùng mình, nhưng người vợ không nhận. Quà và hoa cứ lây lất ở “chốn hẹn hò” - phòng tham mưu của Ngôi nhà Bình yên.

Nếu không biết nội tình, người ta sẽ nghĩ ngay rằng đó là một cô vợ kiêu ngạo hoặc chẳng biết trân trọng tình yêu, sự lãng mạn của chồng. Nhưng chỉ có cô ấy và những nhân viên xã hội đang giúp đỡ cô mới hiểu, những bó hoa, món quà đó chỉ được gửi đến với mục đích “làm lành” khi người vợ sau những tháng bị bạo hành, ngột ngạt trong cuộc sống hôn nhân đã phải trốn đi, tìm sự giúp đỡ của tầng lớp.

Những bó hoa, món quà này hẹn cho sự đổi thay thật sự hay đơn giản chỉ là thủ đoạn để đưa vợ về nhà rồi rất có thể lịch sử bạo hành sẽ lặp lại? Không ai biết! Chỉ biết rằng, khi chối từ quà và hoa, người vợ ấy đã từ chối quay lại cuộc sống cũ, bởi chị đã có đủ dũng khí và sự hỗ trợ để thoát ra.

Nhưng nhiều nạn nhân khác của bạo hành thì không may mắn vậy.

“Anh ta xin lỗi, rồi tôi ở lại”

Có một cô gái 21 tuổi tên N.T.K.N. ở Tây Ninh đã bị bạn trai giam lỏng, cấm tiếp xúc với thế giới bên ngoài, tịch thu điện thoại và thẳng tắp đánh đập. Khi được giải cứu khỏi bạn trai, N. nhập viện trong tình trạng gãy ngón chân, đa chấn thương và hoảng loạn. Cô kể lại mình đã nhiều lần bỏ trốn không thành, và khi phát hiện, gã bạn trai còn tiến công cả người bạn giúp đỡ cô, ép cô trở về.

Có thông báo, sau khi ra viện, N. đã quay lại sống chung với bạn trai cũng là kẻ bạo hành mình. Nguồn tin này cũng cho hay, N. nói bạn trai hứa sẽ cưới cô, sẽ nâng niu, thương cô và kết thúc tình trạng bạo lực này.

Chuyện của N. đã khiến nhiều ý trung nhân cảm và cũng không ít quan điểm cho rằng, việc quay về với gã bạn trai bạo hành, muốn tiếp kiến gắn bó với hắn trong mai sau của N. là dại dột, thậm chí ngu ngốc. Điều đáng nói là N. không phải là nạn nhân bị bạo lực độc nhất vô nhị phải hành xử như thế.

Chắc chúng ta chưa quên H., nữ nhà báo trẻ vừa sinh con bị người chồng “võ sư” bạo hành. Người chồng thẳng cánh tát, đấm, đá liên tiếp… vào nạn nhân trước mặt con nhỏ. Camera ghi lại, cộng đồng mạng phẫn nộ, lên án, và người vợ sau đó rút đơn tố giác, xin hòa giải, kẻ bạo hành không bị bỏ tù, cũng chẳng phải chịu nghĩa vụ gì trước luật pháp.

đa số các vụ bạo hành (mà chưa nghiêm trọng đến mức dẫn đến cái chết của nạn nhân) kết thúc theo một motip thân thuộc bằng “hòa giải”, bằng “rút đơn và quay về chung sống”, “cho thêm 1 nhịp” đến mức người dưng bức xúc thay, không hiểu tại sao các nạn nhân lại “yêu”, “thứ lỗi” được cho kẻ đánh đập, ưng ý trở lại với kẻ mà họ thừa biết là có thể sẽ tiếp kiến hành tội mình?

Bạo hành luôn là tội ác gian xảo nhất trong tuốt các tội ác, bởi đa phần mọi người đều coi nhẹ nó. Cũng tương tự như các vụ xâm hại trẻ thơ, khi trẻ thơ chuyện trò chúng bị người khác tấn công tình dục, người hấp thụ có thiên hướng từ khước tin đó là sự thực. Nhiều nữ giới bị bạo hành khi lấy hết dũng mãnh phân vua câu chuyện của mình với bạn bè, gia đình, nhiều người phản ứng bằng cách đặt lại nghi vấn “Thật không? Cô có nghiêm trọng hóa vấn đề không, anh ta tốt lắm mà?”.

Không ít người khi biết chuyện còn buông những lời dù vô tình nhưng đầy tính đổ lỗi “Cô đã làm gì mà để bị đánh?” hoặc bênh vực, dung túng cho hành vi bạo lực của nam giới “Chắc anh ta nóng nảy quá thôi!”. Với các cách đổ lỗi như vậy, nạn nhân không tìm thấy sự đồng cảm mà còn cảm thấy mất niềm tin vào quyền được an toàn, quyền được bảo vệ của mình. rốt cuộc, không ít người biết chuyện đã khuyên nạn nhân bỏ qua, cảm thông hoặc cho rằng chỉ cần anh ta xin lỗi, anh ta kìm nén, vơ sẽ ổn như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Chính thành ra, quay về với kẻ bạo hành, chừng như là một cách xử lý “an toàn” hơn cả cho nạn nhân và những người họ thương; vì trong sâu thẳm trái tim mình, nạn nhân vẫn nuôi hy vọng vào sự thay đổi của kẻ bạo hành, vẫn tin rằng rồi mình sẽ hạnh phúc theo cách “ông bà đã dạy”: “một điều nhịn, chín điều lành”; “chồng giận thì vợ bớt lời, cơm sôi nhỏ lửa chẳng chẳng lẽ khê”.

tại sao nạn nhân khó có thể rời bỏ kẻ bạo hành?

sự thực là trong một mối quan hệ bạo lực, nhiều trường hợp người có vẻ đáng tin hơn lại là… kẻ gây ra bạo lực bởi hình ảnh tốt đẹp của mình trước nạn nhân và những mối quan hệ xã hội của nạn nhân. Đến mức không chỉ nạn nhân trước khi bị bạo hành mà thảy người xung quanh đều tin rằng, hắn là người tuyệt.

M., một single mom vừa ly hôn với người chồng bạo lực sau 4 năm dai dẳng cứ ra tòa rồi lại hòa giải đã từng ở trong vòng luẩn quẩn đó. M. của hiện tại cảm thấy “nhẹ cả người” vì giành được quyền nuôi con, sống yên ổn ở nhà ba má đẻ dù có hơi chật vật tài chính, khi chồng cũ của cô phớt tỉnh quy định chu cấp tiền cho con.

M. không đòi, cũng chẳng khẩn thiết gì mấy đồng phụ cấp và M. coi đó là dấu hiệu của sự độc lập, không cần anh ta, M. vẫn nuôi con tốt. Hiện có một việc làm ổn định, đã kết nối lại gia đình, bạn bè mà trước đây cô tránh gặp và tự tín rằng mình xứng đáng có hạnh phúc mới. Nhưng để đến được ngày nay, đó là một hành trình rất dài.

Trước đây, khi bắt đầu bước vào tình với T. - chồng cũ, T. săn đón M. nhiều đến mức nhiều người cảm thấy ganh ghẻ vì M. được thương tình, cho rằng M. thật có phúc, và M. cũng tin như vậy. T. mua tặng M. nhiều món đồ đắt tiền, nhiều món đồ hiệu đặt riêng có hình thêu hoặc khắc tên… T. trên đó. T. cài định vị trên điện thoại của cô, luôn hỏi M. đang đi đâu, làm gì, với ai, nổi xung nếu M. đi cùng ai đó mà anh ta không ưa. M. thậm chí chụp ảnh và quay video liên tục như một dạng “nhật ký” gửi cho T.

Nhưng M. bênh vực T. tuyệt đối, thậm chí nghỉ chơi luôn với những người nói với cô rằng T. có vấn đề, khuyên cô đừng để cả cuộc sống của mình xoay quanh việc làm vừa lòng T. Với M., T. là một người hoàn hảo: Giàu tình cảm, biết quan tâm, yêu cô đến mê cuồng và sẵn sàng “chống lại cả thế giới” để bảo vệ M.

Sau khi thành thân, M. gần như không còn bạn bè. Phần vì cô đã khước từ những người dám nói xấu T., phần vì cô quá bận rộn với việc ráng trở nên một “phiên bản hoàn hảo” của chính mình để xứng đáng với T. T. khen ngợi những đối tác của anh ta sáng ý, M. điên cuồng đi học, tìm đọc đủ loại sách để có thể hội thoại chuyện công việc với chồng mà không bị anh ta chê non nớt. M. điên cuồng khiến bản thân trở thành xinh đẹp, sexy, nấu ăn ngon như ý trung nhân cũ của chồng.

M. mang bầu bị nghén, T. gọi ship mang đến cho cô những món cô thích, không quên nhấn mạnh rằng M. thật may mắn khi có được anh ta, được anh ta thương xót và quan hoài, rằng cha mẹ M. chưa chắc chiều cô được như thế. T. xin việc cho M. đi làm sau khi sinh con, ngày nào cũng nhấn mạnh rằng M. mang ơn anh ta, nhờ anh ta mới có công việc đàng hoàng. Con ốm, T. diếc móc M. chưa được bố mẹ dạy cách trở nên một người mẹ tốt nên không biết chăm con. M. phải đi công tác, T. chỉ trích vợ yêu tiền hơn yêu con. M. nghỉ việc theo yêu cầu của T., anh ta bằng lòng một lúc, rồi lại lên án M. ăn bám, vì M. mà anh ta khổ, phải làm việc ngày đêm để chu cấp cho gia đình...

Từng bước, từng bước, M. rơi vào vòng xoáy bạo lực của T. mà không thể nói với ai, vì M. đã từng hạnh phúc bởi những hành vi được coi là đàng hoàng của T., đã từng khoe về T. để chứng minh T. tốt đẹp, và người dưng sẽ nói rằng T. tuyệt thế, M. còn đòi hỏi gì hơn; hoặc M. sợ phải nghe câu “đã bảo rồi mà không nghe”, sợ ba má mang tai mang tiếng gả con vào nhà giàu để rồi bị hành hạ.

M. sống trong sự ngột ngạt, căng thẳng tinh thần và sự cô lập ấy chừng 1 năm thì cô bắt đầu bị đánh. ban sơ nó chỉ là những cái tát nhẹ, lời nguyền rủa nhẹ và sau đó luôn là những lời xin lỗi: Anh trót, anh nhỡ, do anh nóng quá… T. sẽ đưa cô ra ngoài đi ăn, chở cô về thăm bác mẹ, tặng một món quà đắt đỏ và hứa rằng mình sẽ không bao giờ đánh M. nữa. Rồi T. sẽ lại kể lể rằng mình cũng đau lòng ra sao, có những sức ép thế nào, rằng M. có lỗi, M. không đủ tốt, T. đang phải chịu đựng M., bảo M. phải đổi thay… và M. hoàn toàn tin rằng T. đánh mình là có lý do, rằng T. sẽ vui vẻ hơn nếu mình tốt hơn.

“Đến giờ tôi mới hiểu, tôi đã quá sợ mình sẽ bị bỏ rơi nên cứ bấu víu vào mối quan hệ đó mà không nhận ra nó độc hại đến cỡ nào. Sự thật thì, những lời hứa của T. chỉ là những trăng mật dối lừa. Không có một lời hứa nào được thực hiện. Sau mỗi lời hứa của T. và một lần dung tha vô điều kiện của tôi (vì tôi vẫn trông đợi sẽ lại sống bình yên với anh ta), chẳng có gì thay đổi ngoài việc chừng độ bạo lực tăng dần, T. đánh tôi mà không cần lý do, không cần dỗ ngon dỗ ngọt nữa. Nếu có ai đó can thiệp, T. sẽ chiến tranh lạnh với tôi, sẽ đưa con đi đâu đó cả tuần và tắt điện thoại để tôi chẳng thể liên lạc.

Ngay cả khi bố tôi đến trò chuyện, hòa giải hai đứa, T. vẫn nhấn mạnh rằng do tôi không hòa hợp với gia đình chồng, không có kỹ năng làm mẹ, không kiếm ra tiền, không sex giỏi…, rằng T. phải chịu đựng tôi nhiều hơn là tôi phải chịu đựng anh ta. Tôi đã tin điều ấy 4 năm, cho đến khi nhìn thấy sự sợ hãi trong mắt con mình mỗi lần mẹ bị đánh, khi những cơn ác mộng khiến thằng bé bật dậy giữa đêm, khóc nức nở mà tôi không dỗ nổi. Đó là khi tôi quyết định mình không thể tiếp tục sống với T. nữa”.

Vậy đấy, M. đã mất 4 năm để cắt đứt tình trạng hôn nhân với chồng cũ, cũng ngần ấy thời gian và nhiều nắm mới tỉnh táo nhận ra, mình đã bị thao túng như thế nào khi sống cùng T. M. cũng từng bị quy kết một cách ráo hoảnh là “ngu ngốc”, là “thích bạo lực”, “muốn sống với bạo lực”, vì cứ mỗi lần hòa giải, cô lại tin T. có thể đổi thay mà bỏ qua cảm nhận thật sự của trái tim mình, nơi ngập tràn đơn chiếc và bế tắc.

Chuyện bạo hành không mới, nhưng chỉ đến khi có một vụ bạo hành ở mức độ nghiêm trọng xảy ra, dư luận mới lại xôn xang, chấn động, mới xáo xác về tình tiết rồi lại chép miệng. Bạo hành có thể diễn ra quanh ta, và cái nạn nhân cần, kiên cố không phải lời gượng nhẹ, không phải là lời hòa giải, và càng không phải là sự đổ lỗi. ít ra họ cần sự tin cẩn, không phán xét họ khi họ phân vua câu chuyện, tốt hơn nữa là trợ giúp để thoát khỏi sự kiểm soát của kẻ bạo hành, được tương trợ để ổn định tinh thần và thể chất, ổn định cuộc sống, nghề nghiệp, chỗ ở an toàn… Bởi bất cứ ai, đều có quyền được sống an toàn và hạnh phúc hơn thay vì bị giày vò và nguy cơ rủi ro hay cái chết rình rập.

CHUYÊN GIA LÊN TIẾNG

Chị Lê Thị Phương Thúy - Trưởng phòng Tư vấn và hỗ trợ phát triển, trọng điểm nữ giới và phát triển

Theo chị Lê Thị Phương Thúy - Trưởng phòng Tư vấn và hỗ trợ phát triển, trọng điểm đàn bà và phát triển (đơn vị trực thuộc Hội Liên hiệp đàn bà Việt Nam), chịu nghĩa vụ vận hành Ngôi nhà Bình yên, nhà tạm lánh cho nạn nhân bị bạo lực gia đình - những nạn nhân bị bạo hành đã luôn ngập trong sợ hãi đến mức, họ không dám nghĩ đến việc bỏ đi, họ không có lựa chọn nào khác ngoài bắt quay về với kẻ bạo lực. Họ sợ rằng, nếu bỏ đi không thành, họ sẽ bị đánh nhiều hơn (mà N. là một minh chứng sống), họ sợ con cái, bố mẹ, gia đình mình sẽ bị tổn thương, sợ trinh nữ, sợ tiếng rằng, lẩn quất trong vòng tròn bạo lực và bất lực…

Sự sợ hãi vì bị kiểm soát cao độ với các mánh khoé của người gây bạo lực chính là những lý do khiến nhiều nạn nhân giấu giếm và lặng thầm chịu đựng chuyện mình bị đánh đập. Thậm chí, nỗi sợ đã làm cho nạn nhân tin rằng đàn bà thì phải nghe lời, tuân thủ yêu cầu của nam giới, rằng mình chưa đủ tốt như xã hội yêu cầu. Các thành kiến giới đã được nuôi dưỡng hàng ngàn năm bởi tầng lớp phong kiến đã tạo nên hệ thống "từ khước quyền của bản thân" của người đàn bà, trong khi đó, kẻ bạo lực (cốt là nam giới) luôn tìm cách "cài đặt" vào nghĩ suy của nạn nhân (cốt yếu là phụ nữ), để nạn nhân tin rằng mình là người thấp kém, mình không đủ tốt, mình không có giá trị gì, "phải hy sinh vì chồng, con" và họ sẽ "buộc phải" biện minh rằng kẻ bạo lực làm thế là có lý do chính đáng.

Do bị phân biệt về vai trò (nam/nữ) sẽ dẫn tới sự phân biệt đối giữa giới nam và nữ trong đó nam giới có rất nhiều quyền, dần dần đàn bà bị tước mất nhiều cơ hội và mất dần các quyền cơ bản nhất (học tập, phát triển và hưởng thụ cuộc sống, thậm chí mất cả quyền sống an toàn). Họ không được giáo dục, định hướng để nhận biết một điều: Giữ bí hiểm và che giấu, bào chữa cho hành vi bạo lực (đôi khi bị hiểu nhầm là "bênh vực") kẻ bạo hành là một sai trái và làm như vậy nghĩa là đang "trao" cho kẻ bạo lực mình nhiều quyền lực hơn, nhiều kiểm soát hơn và để kẻ gây bạo lực thêm niềm tin rằng họ có quyền hành xử nhợt như thế, hành vi bạo lực (tinh thần, thể xác, kinh tế và dục tình) được dung túng, được chấp thuận.

Giải đáp những thắc mắc hằng ngày về viêm họng